Hesabın Mantığı: Kurulu Güç ≠ Trafo Gücü
Tesisteki tüm cihazların etiket güçlerinin toplamı (kurulu güç) doğrudan trafo gücü değildir; çünkü hiçbir tesiste tüm yükler aynı anda tam kapasite çalışmaz. Kaba hesap şöyle kurulur: kurulu güç (kW) × talep faktörü ÷ güç faktörü (cosφ) = ihtiyaç duyulan görünür güç (kVA). Bunun üzerine %20-25 büyüme ve emniyet payı eklenir.
Örnek: 400 kW kurulu gücü olan, talep faktörü 0,7 ve kompanzasyonla cosφ 0,95 olan bir atölye için: 400 × 0,7 ÷ 0,95 ≈ 295 kVA; %25 pay ile ≈ 368 kVA → standart güçlerden 400 kVA trafo seçilir.
Standart Trafo Güçleri
Dağıtım trafoları standart güç kademelerinde üretilir: 50, 100, 160, 250, 400, 630, 800, 1000, 1250, 1600, 2000 ve 2500 kVA. Hesaplanan ihtiyacın bir üst kademesine yuvarlanır. Motor ağırlıklı tesislerde kalkış akımları, kaynak makinesi gibi darbeli yükler ve gelecekteki kapasite artışları da seçimde dikkate alınmalıdır.
Yanlış Boyutlandırmanın Maliyeti
Küçük seçilen trafo sürekli aşırı yükte çalışır: ömrü kısalır, kayıplar artar ve en kötü senaryoda üretim ortasında devre dışı kalır. Gereksiz büyük seçilen trafo ise hem yatırım maliyetini hem de boşta kayıplarını artırır; düşük yüklenme bazı durumlarda verimsiz çalışmaya yol açar.
Doğru boyutlandırma bir etiket toplamı işi değil, yük profili analizi işidir: hangi yükler eş zamanlı çalışıyor, mevsimsel değişim var mı, 5 yıllık büyüme planı ne? Bu soruların cevabı kVA seçimini değiştirir.
Keşif ve Projelendirme
Sineltaş Mühendislik, trafo seçiminden önce tesisinizde ücretsiz keşif yapar; yük analizine göre güç önerir, AG-OG projelendirmeyi hazırlar ve dağıtım şirketi başvurularını yürütür. Trafo satışı, montajı ve devreye alma tek elden tamamlanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Talep faktörü nedir, nasıl seçilir?
Talep faktörü, kurulu gücün aynı anda kullanılan oranıdır. Aydınlatma ağırlıklı tesislerde 0,8-0,9, karma sanayi tesislerinde 0,6-0,8 bandında seçilmesi yaygındır; kesin değer yük profiline göre belirlenir.
Kompanzasyon trafo seçimini etkiler mi?
Evet. İyi kompanzasyonla güç faktörü 0,95 üzerine çıkar ve aynı kW yük için gereken kVA düşer; yani kompanzasyon, daha küçük trafoyla çalışabilmenizi sağlayabilir.
Mevcut trafom yetersiz kaldı, ne yapmalıyım?
Kapasite artışı başvurusu ile trafo büyütülebilir. Yük analizi yapılır, yeni güç belirlenir, proje revize edilir ve dağıtım şirketi onayı sonrası yeni trafo devreye alınır.